Ngó lên Văn Miếu

Giữa lắm bộn bề lo toan, bao thách thức khó khăn đối mặt, những bậc tiền nhân có công đầu trong hành trình mở cõi về phương Nam là các vị chúa Nguyễn vẫn chăm chút và luôn tìm cách tôn vinh sự học. Nhờ thế mà bên cạnh một Văn Miếu - Quốc tử giám ở Hà Nội, Huế vẫn tự hào về những công trình Văn Miếu còn lưu lại dấu vết đến hôm nay.

Nói thế cũng là để hiểu rằng, đất Thần kinh không chỉ có một Văn Miếu. Lưu lại trong sách sử là Văn Miếu đầu tiên của xứ Đàng Trong được xây dựng bởi một vị minh chúa là Nguyễn Phúc Chu vào năm 1691 tại làng Triều Sơn (Hương Sơ, TP Huế) và sau đó là các Văn Miếu ở làng Lương Quán (Thuỷ Biều, TP Huế) và ở làng Long Hồ (xã Long Hồ, thị xã Hương Trà). Còn lại tương đối nguyên vẹn là Văn Miếu Huế xây dựng dưới thời vua Gia Long và tiếp tục được chỉnh tu vào thời các vị vua Nhà Nguyễn tiếp theo, được xem là Văn Miếu của triều đại Nguyễn và cũng là của Quốc gia.

Cầu mong chữ nghĩa hanh thông. Ảnh: Anh Túc

Đã nhiều lần tôi dạo bước, kính viếng Văn Miếu Huế, còn gọi là Văn Thánh là cách viết tắt của Văn Thánh Miếu, ngôi miếu thờ đức Khổng Tử, người được hậu thế tôn vinh là “Vạn Thế sử biểu”, có nghĩa là “Người thầy của muôn đời”. Nếu di tích có giá trị bậc nhất còn lưu lại hậu thế hôm nay của Văn Miếu - Quốc Tử Giám là 82 tấm bia tiến sĩ mà tấm bia được dựng sớm nhất cách nay đã hơn 500 năm và muộn nhất cũng ngót nghét 250 năm, thì Văn Miếu còn đó hai dãy nhà bia tương đối vẹn nguyên 32 tấm bia, khắc ghi 293 vị tiến sĩ thi đỗ trong 39 kỳ thi Hội, thi Đình tổ chức dưới triều Nguyễn. Khi còn nguyên vẹn, Văn Miếu Huế có gần 20 công trình lớn, như: Văn Miếu (điện thờ), Đông vu, Tây vu, Thần trù, Thần khố, Hữu Văn Đường, nhà Thổ Công, Đại Thành Môn, Văn Miếu Môn, quan Đức Môn, Linh Tinh Môn, la thành, bến vua ngự...

Cách nay hai năm, một anh bạn cũ thời còn là học sinh phổ thông của tôi là Nguyễn Văn Hiệp, người làng Bao La, xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền, thành tài được phong hàm Giáo sư. Từ Hà Nội, bạn không quên đã gọi điện thoại và báo tin về buổi lễ tôn vinh được tổ chức ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Tôi cũng được biết, người Hà Nội rất tự hào về Văn Miếu trên đất thủ đô. Ngày nay, Văn Miếu - Quốc Tử Giám còn là nơi tham quan của du khách trong và ngoài nước, đồng thời cũng là nơi tổ chức khen tặng cho học sinh xuất sắc và hội thơ hằng năm vào rằm tháng giêng. Đặc biệt, đây là nơi các sĩ tử đến “cầu may” trước khi bước vào các kỳ thi lớn.

Không còn là thủ đô nhưng Huế vẫn còn đó vị thế của một vùng đất học và điểm đến khám phá của bao người. Tháng bảy về, nhìn những đoàn sĩ tử các nơi nườm nượp về Huế ứng thí, tôi bỗng nhớ về Văn Miếu Huế. Không xa là chùa Thiên Mụ với cảnh vào ra tấp nập mà ngôi đền tôn vinh kẻ sĩ và sự học thông tuệ này ở Huế vẫn vắng vẻ lạ. Còn nữa, khác với Văn Miếu - Quốc Tử Giám ở ngay trung tâm Thủ đô đông vui và vượng khí, vậy mà ngó lên trên ấy, đối mặt với dòng Hương là một Văn Miếu Huế, trầm mặc, u buồn và vắng vẻ, nằm ở một vùng ven đô thuộc phường Hương Long, TP Huế. Để rồi, đọng lại là một thoáng buồn và niềm buâng khâng khó tả khi nhớ lại câu ca một thuở: “Văn Thánh trồng thông, Võ Thánh trồng bàng/ Ngó vô Xã Tắc hai hàng mù u”.

Khám phá phong thủy kiến trúc kinh thành Huế

Việc chọn đất định đô xét về mặt phong thủy, là một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo nên sự ổn định và hưng thịnh cho cả triều đại và quốc gia. Kiến trúc kinh thành Huế chính là một trong những mẫu mực của việc áp dụng thuật phong thủy.

Tổng thể kinh thành Huế được đặt trong khung cảnh rộng, núi cao thế đẹp, minh đường lớn và có sông uốn khúc rộng.

Núi Ngự Bình cao hơn 100m, đỉnh bằng phẳng, dáng đẹp, tọa lạc giữa vùng đồng bằng. Hai bên là cồn Hến và cồn Dã Viên ở vào thế tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ – là một thế đất lý tưởng theo tiêu chuẩn của phong thủy. Minh đường thủy tụ là khúc sông Hương rộng nằm dài giữa hai cồn cong như một cánh cung mang lại sinh khí cho đô thành.

Toàn cảnh Đại Nội trong kinh thành Huế

Do quan niệm “Thánh nhân Nam diện nhi thính thiên hạ” (Thiên tử phải quay mặt về hướng Nam để cai trị thiên hạ) nhưng đồng thời phải tận dụng được thế đất đẹp nên kinh thành và các công trình trong đó được bố trí đối xứng qua trục dũng đạo, quay mặt hơi chếch về hướng Ðông – Nam một góc nhỏ nhưng vẫn giữ được tư tưởng chính của thuyết phong thủy. Ðây là cách sáng tạo và linh hoạt của người quy hoạch trong việc vận dụng thuyết phong thủy.

Mặt khác, để tạo phong thủy tốt, các nhà quy hoạch không chỉ xem hướng công trình mà cần xem xét ảnh hưởng của bố trí nội thất, các bộ phận và kế cấu trong công trình như chiều dài, rộng, cao, các cột, cửa… Ví dụ: Các bộ phận của Ngọ Môn đều dựa vào những con số theo nguyên tắc của dịch học như số 5, số 9, số 100.

Năm lối đi vào Ngọ Môn tựơng trưng cho Ngũ Hành, trong đó lối vua đi thuộc hành Thổ, màu vàng. Chính bộ mái của lầu Ngũ Phụng biểu hiện con số 5 và 9 trong hào Cửu Ngũ ở Kinh Dịch, ứng với mạng thiên tử.

Một trăm cột là tổng của các con số Hà Ðồ (55) và Lạc Thư (45)… Các con số này ta lại gặp ở sân Ðại Triều Nghi với 9 bậc cấp ở phần sân dưới và 5 bậc cấp ở phần sân trên.

Trên mỗi mái của điện Thái Hòa đều đựơc đắp nổi 9 con rồng trong các tư thế khác nhau và trong nội thất cũng tương tự (chín con rồng trong Long sinh cửu phẩm).

Về vị trí và phong thủy của kinh thành Huế, các sử quan triều Nguyễn đã nhận xét: “Kinh sư là nơi miền núi miền biển đều hợp về, đứng giữa miền Nam miền Bắc, đất đai cao ráo, non sông phẳng lặng; đường thủy thì có cửa Thuận An, cửa Tư Hiền sâu hiểm, đường bộ thì có Hoành Sơn, ải Hải Vân ngăn chặn; sông lớn giữ phía trước, núi cao giữ phía sau, rồng cuốn hổ ngồi, hình thể vững chãi, ấy là do trời đất xếp đặt, thật là thượng đô của nhà vua”.

Những bức ảnh ma mị nổi tiếng thế giới

Những bức ảnh với sự xuất hiện của các vị khách "không mời" khiến người xem rùng mình.

Bức ảnh có sự xuất hiện của chiếc bóng kỳ lạ trông giống "thần chết" được một mục sư chụp trong nhà thờ ở Newby, Yorkshire năm 1963.

Bức ảnh được chụp bên trong bệnh viện Waverly Hills ở Louisville, bang Kentucky, Mỹ. Năm 1962, nơi đây ngừng hoạt động, sau 50 năm được biết tới là một trong những trung tâm y tế tốt nhất tại Mỹ thời bấy giờ. Kể từ khi Waverly Hills đóng cửa đã có nhiều tài liệu báo cáo về những hiện tượng siêu nhiên xảy ra bên trong bệnh viện. Nhiều thợ săn ma và các nhà tâm linh đã tới đây để trải nghiệm. Bức ảnh này chụp lại bóng ma một phụ nữ được cho là của Mary Lee, bệnh nhân đã qua đời tại phòng 502.

Bức ảnh do một người phụ nữ chụp lại được khi bà cùng chồng tới thăm mộ của mẹ năm 1959. Trong lúc người chồng ngồi đợi trong xe, bà đã chụp lại bức ảnh và phát hiện khuôn mặt một người đàn bà giống mẹ xuất hiện phía sau chồng. Một chuyên gia nhiếp ảnh đã kiểm tra tấm hình và công nhận rằng nó không phải là ảnh ghép.

Năm 1919, bức hình chụp phi đội RAF tại một căn cứ không quân hoàng gia HMS Daedalus có sự xuất hiện của một gương mặt bí ẩn được cho là hồn ma của Freddy Hackson, người thợ máy đã chết hai ngày trước đó.

Hình ảnh một "chú chó ma" xuất hiện trong bức ảnh do thanh tra Arthur Springer chụp tại Tingewick, Buckingham, Anh năm 1916. Khi ấy, mọi người có mặt tại đó đều khẳng định không có chú chó nào quanh đấy.

Trong một lần đi thăm mộ con, một bà mẹ ở Úc đã chụp lại được hình ảnh cái bóng của một bé gái ngồi trên mộ kế bên ngôi mộ của con gái bà.

ức ảnh có khuôn mặt của hai thuyền viên quá cố của tàu S.S. Watertown do chính thuyền trưởng tàu chụp được. Vị thuyền trưởng này cho hay ông đã chụp 6 bức hình nhưng chỉ có duy nhất một bức hình xuất hiện hai khuôn mặt này. Hai thuyền viên quá cố đã qua đời trong một vụ tai nạn bất ngờ khi con tàu đang đi theo hải trình từ kênh đào Panama tới thành phố New York vào tháng 12/1924.

Một nhiếp ảnh gia đã tình cờ chụp được hình ảnh một cô gái xuất hiện trong đám cháy ngày 19/11/1995 ở Tòa thị chính ở Wem Town, Anh. Theo một số người dân địa phương, cô gái trong tấm hình là Jane Churm, đã qua đời trong một vụ hỏa hoạn tại đây hàng trăm năm trước.

Bức hình được chụp năm 1987 ở hạm đội không quân tại Yelverton, Somerset, Anh. Người phụ nữ trong bức hình chỉ có một mình, tuy nhiên sau khi chụp ảnh thì trong bức ảnh có một bóng hình ngồi kế bên. Theo lời kể của bà, mặc dù hôm đó trời khá nóng nhưng bà vẫn cảm thấy gai người khi ngồi trên xe lúc đó.

Bức ảnh chụp trong một quán rượu ở Harwich Essex, Anh có sự xuất hiện của một bà lão đội khăn trước cửa lò sưởi.

Thực hư những tiếng kêu chết chóc của cú lợn

Chim lợn hay chim cú lợn là loài chim rất thông minh, đáng yêu. Tuy nhiên, từ xa xưa ở Việt Nam, chúng bị coi là quỷ dữ vì chim lợn kêu ở đầu hồi nhà ai thì nhà đó sắp có người chết.

• 
  

Chim cú lợn kêu 7 tiếng thì cái chết ứng vào nam giới, còn 9 tiếng thì ứng vào nữ giới.

Người ta còn đồn rằng, khi con người sắp chết, sẽ giải phóng một thứ mùi đặc trưng và chim lợn với thính giác nhạy bén, đã phát hiện ra và báo hiệu. Vì quan niệm như vậy, nên khi tiếng chim lợn kêu éc éc thành tràng dài não nề trong đêm khuya tĩnh mịch, luôn tạo cảm giác rợn người.

Thậm chí, những tiếng chim lợn trong đêm, sẽ khiến cả làng bàn tán chuyện chết chóc sẽ xảy đến với một ai đó, rồi người ta thi nhau đoán già, đoán non. Vì niềm tin loài chim này mang lại những điềm xấu, nên chim lợn bị ghét bỏ, bị xua đuổi, thậm chí bị giết. Tuy nhiên, các nhà khoa học lại không tin vào điều đó. Chim lợn thực sự là một loài động vật có ích.

Món ăn ưa thích nhất của chúng ăn chuột và một số loại côn trùng. Khi không săn được chuột, chúng ăn tạm thằn lằn và một số loài chim khác. Cú lợn là chim săn mồi, hoạt động chủ yếu về đêm, thường sống thành đôi hoặc đơn độc và không di trú.

Trông loài vật này có vẻ chậm chạp, điềm tĩnh và bí ẩn, nhưng chúng thực sự là những sát thủ, với tốc độ của một cơn gió và những móng chân sắc như dao. Trong bóng đêm đen đặc, đôi mắt tinh tường của nó không bỏ sót một chú chuột nhỏ đang chạy ở một khoảng cách cả trăm mét.

Họ cú lợn là một trong hai họ động vật thuộc bộ cú. Một số loài thấy ở Việt Nam thường được gọi chung là chim lợn do tiếng kêu của nó giống tiếng lợn. Cú lợn là họ cú cỡ trung bình và lớn, đầu to, chân khỏe với móng vuốt sắc. Nét đặc thù của chúng là mặt dẹt như cái đĩa, hình trái tim, được tạo bởi lông vũ. Những lông vũ này còn có tác dụng định vị và khuyếch đại âm thanh khi săn mồi.

Lông vũ ở cánh cú lợn cũng có cấu tạo đặc biệt nên không phát ra tiếng động khi bay, giúp chúng nghe tốt hơn và tránh được sự phát hiện của con mồi. Cú lợn có lưng từ màu xám đến nâu, ngực và bụng màu sáng hơn, có thể có đốm.

Cú lợn rừng thường nhỏ hơn và đĩa mặt không có hình trái tim mà được chia thành 3 phần, tai được lông bao bọc. Cú lợn phân bố khá rộng, nó có thể sống ở môi trường sa mạc, rừng, ở vùng có khí hậu ôn đới lẫn nhiệt đới. Cú lợn có mặt ở khắp nơi, trừ Bắc Mỹ, sa mạc Sahara và một phần của châu Á.

Ở Việt Nam có 3 loài cú lợn, gồm cú lợn lưng xám (Tyto alba stertens), cú lợn rừng phương Đông (Phodilus badius saturatus) và cú lợn lưng nâu (Tyto longimembris). Cú lợn lưng xám và cú lợn lưng nâu được xếp vào các loài động vật là thiên địch của chuột (thức ăn chính là chuột), bị nghiêm cấm khai thác từ tự nhiên.

Cú lợn rừng được đưa vào sách đỏ Việt Nam (mức độ nguy cấp bậc T - bị đe dọa). Đây là loài có giá trị thẩm mỹ và khoa học, là nguồn gene quý. Mặc dù cú lợn rừng có vùng phân bố rộng nhưng số lượng cá thể ít, hiếm gặp. Hiện tại cũng chưa xác định được còn bao nhiêu cá thể tồn tại trong tự nhiên.

Mặc dù chim lợn là loài thiên địch, rất quý, song vì quan niệm dị đoan, nên chúng ta đang có sự phân biệt đối xử với loài chim này. Trong tiếng lóng của người Việt,“chim lợn” chỉ những người xấu, chuyên rình mò như cú và bới móc người khác.

Từ “chim lợn” cũng dành cho những người làm ăn phi pháp, buôn lậu. Sự gán ghép oan uổng đó khiến việc bảo tồn loài vật này càng thêm khó khăn. Trên thế giới, người ta coi đây là một loài chim có vẻ đẹp độc đáo, được yêu thích. Chúng có khuôn mặt hình trái tim rất ngộ nghĩnh. Bộ lông mượt có nhiều hoa văn khá đẹp mắt.

Một số hình ảnh về chim lợn - loài chim "thần chết" theo quan niệm xưa của người Việt: